Her yıl dünyanın dört bir yanından binlerce genç hukukçu, büyük bir azim ve kararlılıkla Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD) gelerek hukuk fakültelerindeki LL.M. programlarına kaydolur. Tam 26 yıl önce benim de yapmış olduğum gibi. Bu genç profesyoneller, hukuk eğitimi alma amaçlarının yanı sıra küresel hukuk uygulamasıyla köprüler kurmak için de ABD’ye gelirler.

LL.M. YOLCUSU GENÇ HUKUKÇULARIN TEMEL PARADOKSU

LL.M. yolculuğu, genç hukukçuların birçoğu için başarılı bir kariyerin ilk yıllarını, aşina oldukları sistemi, ana dillerini ve elbette konfor alanları ile sevdiklerini geride bırakıp, yeni ve belirsiz bir dünyanın içine adım atmak anlamına da gelir. Tecrübeyle de sabit olduğu üzere, genç hukukçuların bu yolculukta karşılaştığı temel paradoks, o ana dek bildiklerine ne kadar sıkı sarılırlarsa, yeni ortama gerçek anlamda uyum sağlayıp gelişmelerinin bir o kadar zorlaşmakta olduğudur. İşte tam bu noktada, “Zen Zihni Başlangıç Zihnidir” felsefesinin LL.M. yapmak üzere yola çıkan genç hukukçulara (pek de alışılmadık tarzda!) güçlü bir rehber olabileceğini düşünüyorum

ZEN ÖĞRETİSİNDE BAŞLANGIÇ ZİHNİ

Zen öğretisinde başlangıç zihni, açıklığı, merakı ve önyargılardan arınmışlığı ile yüceltilir. Shunryu Suzuki’nin ünlü sözünde ifade ettiği üzere “Başlangıç zihninde pek çok olasılık vardır; uzman zihninde ise çok az.” Başlangıç zihni, geçmiş deneyimlerin getirdiği etki ve yükler olmaksızın, her yeni adımı kabule, sorgulamaya ve keşfetmeye hazırdır. Sezgiyle yaklaşan, sınırlarını aşan ve sınır tanımayan bir zihindir.

BAŞLANGIÇ ZİHNİNİ BENİMSEMEK DÖNÜŞTÜRÜCÜ BİR DENEYİM OLABİLİR

Uluslararası LL.M. öğrencileri için başlangıç zihnini benimsemek küresel hukuk uygulamasına adım atma yolunda dönüştürücü bir deneyim olabilir. Bu felsefenin rehberliği, LL.M. deneyiminin tamamen farklı bir düzeye taşınmasını sağlayabilir.

Klasik hukuk eğitiminin kavram ve kurallara hakimiyeti, kesinliği ve itimadı ödüllendirdiği yapıda şekillendikten sonra, ABD’deki hukuk fakültelerinin Sokratik sorgulama, vaka temelli akıl yürütme ve sair kültürel inceliklerle dolu müzakere ortamına adım atmak, LL.M. derslerinin teknik ayrıntılarının nasıl öğrenileceğinden çok daha derin bir yaklaşımı gerektirmektedir: Yeniden başlamayı kabullenecek bir tevazuyu. İşte bu anlayış üzerinde yapılanan Başlangıç Zihni, geçmiş birikim ve tecrübeleri silmez, bilakis onların anlamını genişletir. LL.M. öğrencilerinin karşılaştıkları kendilerine yabancı olan her durumu ve anı bir geri adım olarak değil, öğrenme ve gelişim için benzersiz bir fırsat olarak görmelerine olanak tanır.

** DOĞRU UYGULAMA ** DOĞRU TUTUM ** DOĞRU ANLAYIŞ **

Bu zihniyeti uygulamak elbette bilinçli bir çaba gerektirir. Doğru Uygulama (Right Practice), legal writing atölyelerine, farazi duruşmalara ve networking etkinliklerine — kendimize yeterince güvenmesek ve kendimizi rahat hissetmesek bile — istikrarlı bir şekilde katılmayı ifade eder. Doğru Tutum (Right Attitude), eleştiriyi olgunlukla karşılamayı, geri bildirimlere açık olmayı ve savunmaya geçme dürtüsüne direnebilmeyi gerektirir. Doğru Anlayış (Right Understanding) ise, yeni bir hukuk sisteminde ve kültüründe başarılı olmanın sadece teknik bilgi ve detaylara hâkim olmakla sınırlı olmadığını; düşünme, kendini yazılı ve sözlü olarak ifade etme ve iletişim kurma tarzlarını yeniden şekillendirmek gerektiğini kavramaktır.

AMERİKALI HUKUK (JD) ÖĞRENCİLERİ BAŞLANGIÇ ZİHNİNE SAHİP Mİ?

Bu noktada akla doğal olarak şu soru geliyor: Amerikalı hukuk (JD) öğrencileri başlangıç zihnine sahip mi? 25 yılı aşan gözlem ve tecrübeme dayalı olarak bu soruya “Bir bakıma, evet” cevabını veriyorum. Amerikan eğitim geleneği (prensip olarak) öğrenciyi otoriteyi sorgulamaya, fikirleri tartışmaya ve kabullere meydan okumaya teşvik eder. Tüm örgün eğitim sürecini ve sonrasında kolej (üniversite) yıllarını bu geleneğin şemsiyesi altında geçirdikten sonra Sokratik metodun uygulandığı hukuk fakültesi sıralarına gelen bir JD öğrencisinin başlangıç zihnine sahip olması bu çerçevede anlaşılabilir. Diğer taraftan yine kişisel gözlemlerime dayanarak, mümkün oldukça erken uzmanlaşmaya yönelik kültürel eğilimin ise genç öğrenci ve profesyonellerin bakış açılarının esnekliğini ve hatta yaratıcılıklarını bazı durumlarda olumsuz yönde etkileyebildiğini söyleyebilirim. Gerçek bir başlangıç zihni ise sürekli bir çaba gerektirir; herhangi bir sistemin otomatik olarak ürettiği bir sonuç değildir.

BAŞLANGIÇ ZİHNİYETİNİ UYGULAMAYA YÖNELİK ÇABA
LL.M. ÖĞRENCİSİNİ KÜRESEL BİR UYGULAMACIYA DÖNÜŞTÜREBİLİR

Zen öğretmenleri, öğrencilerine sıklıkla imkânsız gibi görünen görevler verir. Bunu, öğrencilerden hemen başarı bekledikleri için değil, çabanın öğrenciyi dönüştüreceğine inandıkları için yaparlar. Benzer şekilde, uluslararası bir LL.M. yolculuğu da çoğu adımda bunaltıcı gelebilir. Yeni bir dili, kültürü ve mesleki ortamı anlamaya çalışmak neredeyse imkânsız gibi görünebilir. İşte bu aşamada başlangıç zihnini benimsemenin, imkânsızı bir profesyonel davete dönüştürebildiğine inanıyorum ve bu dönüşüme çeşitli şekillerde tanık olmaya devam ediyorum.

LL.M. yapmak üzere yabancı bir ülkeye, yabancı bir kültürel yapıya ve yabancı bir kampüse adım atan genç hukukçular: “Başlangıç zihni” en büyük gücünüz olsun. Bu “açıklık” sayesinde, yalnızca yeni hukuk sistem(ler)ine hâkim olmakla kalmayacak, aynı zamanda hukuk uygulamasında bilgeliği, sezgileri ve direnciyle var olan küresel bir kimlik de inşa edeceksiniz.